'Monumentenstrijd' : over het Vlaamse onroerend erfgoed

T

egelijk is het, na De Grootste Belg, een nieuw crossmediaal project waarmee de VRT op innovatieve, interactieve en educatieve manier geschiedenis wil brengen met grote participatie van kijkers, luisteraars, internetters en lezers. Monumentenstrijd wordt door de VRT gerealiseerd in samenwerking met Vlaams minister Dirk Van Mechelen, bevoegd voor Monumenten, Landschappen, Archeologie en Varend Erfgoed; de afdeling Monumenten en Landschappen; het Vlaams Instituut voor Onroerend Erfgoed en de gewestelijke partnerverenigingen (Erfgoed Vlaanderen vzw; Monumentenwacht Vlaanderen vzw; Open Monumentendag Vlaanderen en VCM - Contactforum voor Erfgoedverenigingen vzw).

Terwijl De Grootste Belg een eerbetoon was aan grote nationale persoonlijkheden, focust Monumentenstrijd aan de hand van hoogtepunten uit het Vlaamse onroerende erfgoed eerder op onze sociale geschiedenis. De bedoeling is het publiek in nauw contact te brengen met deze historische gebouwen en hun originele, huidige en toekomstige bestemming. Zo wil Monumentenstrijd het debat stimuleren over de waarden van die gebouwen en hun betekenis in het verleden, nu en in de toekomst Monumentenstrijd heeft tegelijk ook een heel concrete finaliteit: de winnaar krijgt substantiële restauratie- en herbestemmingsteun, onder andere uit een speciaal daartoe opgericht restauratiefonds van minstens 500.000 €. De eerste resultaten van de restauratie zullen zichtbaar zijn in de loop van 2008.

Het verkiezingstraject van Monumentenstrijd is een combinatie van een professioneel gefundeerde selectie met een grote publieke populariteitspoll. De verkiezing verloopt in verschillende fasen: eerst worden kandidaturen ingezameld, daarna volgt een nomineringsfase, een verkiezingsfase en tot slot de grote finale op Canvas. Elke fase wordt begeleid en ondersteund door de verschillende media (radio, tv, website, print).

De kandidatuurfase: 25 projecten

In de eerste fase worden kandidaturen verzameld van restauratieprojecten die in aanmerking komen voor Monumentenstrijd. Het gaat niet alleen om gebouwen. Alle onroerend erfgoed in Vlaanderen kan worden voorgedragen. Zowel kleine als grote projecten, beschermde als niet-beschermde monumenten, landschappen of archeologische sites. Zelfs varend, rollend, rijdend en vliegend erfgoed komt in aanmerking als er een duidelijke link is met onroerende infrastructuur. Iedereen die zich mee wil inzetten voor het einddoel kan een object voordragen, ook een erfgoedvereniging, een buurtcomité, omwonenden. Maar de eigenaars moeten uiteraard wel akkoord gaan.
De gedetailleerde selectiecriteria zijn te raadplegen op www.onroerenderfgoed.be/openoproep
De termijn om projecten in te dienen loopt tot 20 juni.

Uit de totaliteit van ingediende projecten worden 25 kandidaturen gekozen door een selectiecommissie, bestaande uit afgevaardigden van de organiserende partners. Bij die selectie wordt ook rekening gehouden met de geografische verscheidenheid van de projecten (in principe 5 projecten per provincie), hun aantrekkelijkheid en de bezoekmogelijkheden achteraf. Projecten met een stevig maatschappelijk draagvlak hebben een streepje voor.

In de loop van augustus worden de 25 weerhouden kandidaturen bekendgemaakt.

De nomineringsfase: van 25 naar 10

In de tweede fase mag het publiek uit de 25 geselecteerde kandidaturen 10 projecten nomineren die meegaan naar de verkiezingsfase van Monumentenstrijd. Om iedereen de kans te geven met kennis van zaken te stemmen, is er een multimediale campagne die de geselecteerde projecten toelicht. Dat gebeurt via Radio 2, Eén, de website, de regionale pers en speciale brochure.
Op Open Monumentendag, 10 september 2006, kunnen de 25 projecten bovendien bezocht worden.
Ondertussen kan er tot 17 september gestemd worden, via sms, televoting en op de website. Aan de hand van die stemming worden de 25 kandidaturen teruggebracht tot 10 nominaties (2 per provincie).

De verkiezingsfase: van 10 naar 5

In januari 2007 begint de verkiezingsfase met een startprogramma op Canvas. Daarin worden de 10 door het publiek genomineerde projecten bekendgemaakt en voorgesteld. Elk project krijgt een peter of meter toegewezen: een promotor die de zaak van zijn/haar genomineerd project in de beslissende fase zo goed mogelijk zal verdedigen.

In de daaropvolgende weken worden de 10 nominaties door de verschillende media toegelicht: website, print, radio en tv. Canvas maakt een reeks informatieve programma's over de genomineerde projecten. Radio 1 stelt de nominaties voor in programma-items. Ook Radio 2 volgt de Monumentenstrijd op. Zo kan er regionaal een gezonde strijd losbarsten.

In deze verkiezingsfase kan het publiek andermaal stemmen via sms, televoting en website. Zo worden uit de 10 nominaties 5 finalisten (1 per provincie) gekozen.

De finale: van 5 naar 1

In februari 2007 ten slotte wordt tijdens een liveprogramma op Canvas de Monumentenstrijd beslecht.  Aan de hand van filmpjes, reportages en de ultieme pleidooien van peters en meters kan het publiek zich voor het laatst bezinnen over de waarde van de vijf finalisten, vooraleer via televoting en sms te beslissen wie de winnaar wordt van Monumentenstrijd en welk project dus gerestaureerd wordt. Ook de andere finalisten krijgen steun uit het fonds.

Projectleider Monumentenstrijd: Luc Gommers

Met de steun van de Vlaamse minister bevoegd voor monumenten en landschappen

Uiteraard steunt Vlaams minister Dirk Van Mechelen, Vlaams minister bevoegd voor monumenten en landschappen, Monumentenstrijd ten volle omdat het nog meer visibiliteit geeft aan het Vlaams erfgoedbeleid.

"Niet alleen vertrekt het programma van de veelzijdigheid van het erfgoed, met zowel aandacht voor de monumenten, de landschappen, archeologische sites of het varend, rollend, rijdend en vliegend erfgoed,  maar dergelijk programma werkt ook drempelverlagend en uitnodigend voor het grote publiek. De geselecteerde restauratie- en herstelprojecten zullen niet alleen de veelzijdigheid van het Vlaams erfgoed in beeld brengen, maar het publiek ook op een attractieve manier tonen wat onderzoek, vakmanschap, openstelling,… in de dagelijkse praktijk van de erfgoedzorg precies betekenen. Kortom, u krijgt van op de eerste rij als het ware een blik achter de façade, achter de schermen van wat u normaal te zien krijgt".

"De speciaal voor het programma samengestelde prijzenpot zorgt voor de strijd en het spelmoment. Ik kijk er nu al naar uit hoe de verschillende initiatiefnemers zullen proberen om het publiek te overtuigen voor hun project te stemmen. Maar minstens zo belangrijk is de titel een uitdrukking van de vastberadenheid waarmee velen, zich vaak al jarenlang en belangeloos, inzetten en strijden voor het behoud van ons erfgoed", besluit minister Van Mechelen.